Dit is geen post over productiviteitssystemen. Geen ochtendroutine om vijf uur, geen inbox zero, geen tips over hoe je beter kunt vergaderen.

Dit is over de andere dingen. De dingen waarvan je pas beseft dat ze belangrijk zijn nadat je ze toevallig een keer deed. De ongeschreven regels van het werken die niemand je vertelt omdat ze ervan uitgaan dat je ze vanzelf leert.

Ik heb ze geleerd. Soms op de harde manier, soms gewoon door ja te zeggen op de meest random vragen.

Zeg goeiemorgend. Tegen iedereen.

Niet alleen tegen je team. Niet alleen tegen mensen met een badge die groter is dan de jouwe.

Tegen de mensen aan de receptie. Tegen de man die ‘s ochtends koffie zet. Tegen de poetsvrouw. Tegen wie dan.

Dit klinkt als iets wat je moeder je heeft geleerd toen je vijf was, en dat klopt. Maar je zou verbaasd zijn hoeveel mensen het niet doen zodra ze op de werkvloer staan.

Wat ik heb gemerkt: de mensen aan de receptie weten alles. Wie er al is, wie er laat is, wat er vandaag in het gebouw speelt. Ze regelen vergaderruimtes, pakketjes, badges voor bezoekers. Ze zijn de spil van elk kantoor. En als ze je kennen, echt kennen, niet alleen als die persoon die soms voorbijloopt, dan is dat het beginpunt van een heleboel andere dingen.

Maar los daarvan: een goeiemorgend naar niemand specifiek, in de lucht gegooid, is niet veel. Een goeiemorgend terwijl je even stopt en oogcontact maakt, dat is iets anders. Doe dat een paar keer. De gesprekken vullen zich vanzelf aan.

Zeg gewoon ja

Ik werk in IT. Ik ben introvert genoeg om een avond gamen een geslaagde vrijdag te noemen.

Toch zei ik ooit ja toen een collega vroeg of ik op zaterdag Pokémon Go wilde spelen. We liepen door de regen. Niet een beetje regen, maar het soort waarbij je na vijf minuten volledig doorweekt bent en je je afvraagt waarom je hier eigenlijk mee bezig bent. We bleven toch spelen. We hebben veel gelachen.

Later ging ik Pokémon Go spelen met de kinderen en de partner van een andere collega. Als je me een paar jaar eerder had verteld dat ik een zondagnamiddag in een park zou rondlopen om virtuele wezens te vangen met het gezin van iemand van het werk, had ik je niet geloofd. Toch was het verrassend leuk.

Nog een andere collega vroeg eens of ik wilde komen poolen. Ik had dat nog nooit gedaan. Dus ben ik meegegaan.

Op zich zijn dat kleine dingen. Een spelletje, een wandeling, een avond poolen. Maar achteraf besef ik dat het net die momenten zijn waarop collega’s veranderen in mensen die je echt leert kennen. Niet tijdens een meeting of aan de koffiemachine, maar ergens buiten de context waarin je elkaar normaal ziet.

Onthoud een klein detail

Namen van kinderen. De naam van de hond. Dat iemand vorige week een zware periode had.

Bij het volgende gesprek vraag je ernaar. Hoe gaat het met X? Is dat project afgerond? Voelt je rug al beter?

Mensen zijn niet gewend dat iemand dat onthoudt. Ze verwachten het niet. En als het toch gebeurt, dan zie je iets veranderen in het gesprek. Een kleine ontspanning. Dat gevoel van: oh, je luisterde.

Je hoeft geen notities bij te houden. Je hoeft geen systeem op te zetten. Gewoon opletten en één ding onthouden. Dat is genoeg.

Vergeet de verjaardagen niet

Dit gaat hand in hand met het vorige, maar verdient een eigen sectie omdat het zo klein is en toch zo veel doet.

Als je weet dat iemand jarig is, zeg het. Dat is alles. Geen groot gebaar nodig, geen taart, geen organisatie. Gewoon even langs lopen of een berichtje sturen: gelukkige verjaardag.

Het voelt soms bijna te simpel om te vermelden. Maar ik heb al genoeg keren gezien hoe iemand oplicht als het toch gezegd wordt, zeker als het van iemand komt van wie ze het niet verwachtten. Mensen onthouden wie hen heeft gewenst. Zeker op een dag waarop anderen het vergeten zijn.

Luister. Echt luisteren. En oordeel niet.

Ik werk in IT. Ik schrijf code. Ik ben de persoon die je belt als je applicatie niet doet wat je wil of als je je afvraagt wat een API eigenlijk is.

En toch hoor ik dingen. Over scheidingen die eraan komen. Over kinderen met problemen op school. Over conflicten op de werkvloer die al jaren sudderen. Over persoonlijke dingen waar ik niets mee te maken heb en die mensen toch met mij delen.

Waarom? Ik denk omdat ik luister zonder te oordelen.

Dat klinkt simpel. Maar probeer het eens echt. Zonder advies geven. Zonder een vergelijkbaar verhaal klaar te hebben. Zonder je mening te geven tenzij er expliciet naar gevraagd wordt.

Gewoon luisteren, knikken, en er zijn.

Het resultaat is dat mensen je vertrouwen. En betrouwbaar zijn is misschien wel de meest onderschatte soft skill die er bestaat op de werkvloer.

Observeer voor je iets zegt

Als ik aan een nieuwe opdracht begin, is mijn eerste reflex niet om mezelf te bewijzen. Mijn eerste reflex is om te kijken.

Hoe communiceren mensen hier met elkaar? Wie luistert naar wie in een vergadering? Wat wordt er gezegd en wat niet? Waar loopt het vast?

Je leert meer in de eerste twee weken door stil te observeren dan in de maanden daarna door vragen te stellen op de verkeerde momenten. En als je dan wel iets zegt, zeg je het met context. Je weet wat er speelt. Je weet wie wat vindt. Je weet waar je voorzichtig moet zijn.

Mensen die meteen praten zodra ze ergens nieuw zijn maken indruk in de kamer. Mensen die eerst kijken maken indruk in de maanden daarna. Ik kies voor het tweede.

Start of neem een community over

Dit is er eentje die ik zelf heb gedaan, op een manier die ik niet helemaal had gepland.

JCast begon als een podcast voor een handvol mensen. Ondertussen is het een community waar interessante mensen samenkomen rond Java, software en alles daarrond. En op het werk nam ik twee jaar geleden JTires over: de Java community van mijn werkplek, die daarvoor al bestond maar op een nieuw leven wachtte.

Beide dingen hebben hetzelfde opgeleverd: interessante mensen. Mensen die nieuwsgierig zijn, die iets willen opbouwen, die graag delen wat ze weten. Die mensen zijn de beste collega’s, de beste gesprekspartners, de beste connecties die je kunt hebben.

Je hoeft niet per se een podcast te starten of een community over te nemen. Een interne nieuwsbrief. Een lunch-and-learn. Een Slack-kanaal over een onderwerp waar je van houdt. De vorm maakt niet uit. Het gaat om het samenbrengen van mensen.

Het geheim is dat er geen geheim is

Alles wat hierboven staat is gewoon: aandacht geven aan mensen.

Niet netwerken als strategie. Niet relaties opbouwen als carrièreplanning. Gewoon oprecht geïnteresseerd zijn in de mens naast je. Ja zeggen als je eigenlijk nee wil zeggen, maar vermoedt dat het goed gaat zijn. Onthouden wat iemand je heeft verteld. Luisteren zonder te oordelen.

De rest volgt vanzelf.